حقيقت شكر در كلام نصيرالدين طوسى خواجه نصيرالدين طوسى در باب شكر مىفرمايد : « شكر شريف‌ترين و برترين كارهاست ، آگاه باش كه شكر روبه‌رو شدن با نعمت به وسيلهء گفتار و عمل و نيّت است . براى شكر سه ركن است : معرفت ، حال ، عمل . معرفت به اين است كه منعم و صفات لايق به او را بشناسى ، و اين‌كه نعمت ظاهر و باطن از اوست ، و منعم حقيقى جز ذات اقدس حق كسى نيست ، و آنچه واسطهء بين تو و حضرت حق براى رسيدن نعمت به توست مسخّر حضرت اويند و فرمانبردار آن وجود مبارك است . حال ، عبارت از نشان دادن خضوع و خشوع و سرور و بهجت به وسيلهء نعمت است ، به اين‌كه اين همه نعمت هديه است و اين هديه دلالت كننده بر عنايت منعم به شخص توست ، و علامت و نشانهء حال به اين است كه به چيزى از دنيا خوشحال نگردى مگر به آنچه موجب قرب تو به حضرت اوست . اما عمل ، حقيقتى كه متوجه به قلب و زبان و جوارح است . عمل قلب ، ارادهء تعظيم در برابر منعم و حمد و سپاس و تمجيد اوست ، و انديشه در صنايع و افعال و آثار لطف آن حضرت ، و نيّت داشتن رساندن خير و احسان به وسيلهء نعمت به تمام خلق خداست . عمل زبان ، اظهار نعمت به حمد و تسبيح و تهليل و امر به معروف و نهى از منكر است . عمل جوارح ، به كارگيرى نعمت‌هاى ظاهر و باطن در طاعت و عبادت ، و خوددارى از خرج كردن نعمت در معصيت و مخالفت با حضرت محبوب و جناب معشوق است » . بنابراين ؛ شكر از مهم‌ترين صفات كمال است ، و تحقق اين حقيقت به طور جامع